DIŞ AYDINLATMA ARMATÜRLERİ

Aynı gücü harcayan iki sokak lambasından biri yolu düzgün aydınlatırken diğeri neden göz alıp yolun yarısını karanlıkta bırakır? Cevap ampulde değil, armatürdedir: ışığı hangi açıyla ve hangi biçimde dağıttığı, aydınlatmanın kalitesini lambanın gücünden daha çok belirler. Dış aydınlatma armatürleri bu yüzden önce ışık dağılım eğrisine, sonra kullanım yerine göre sınıflandırılır — ve direklerin yerleşim düzeni de bu sınıflandırmanın doğal sonucudur.

Işık Dağılım Eğrisine Göre Armatürler

Işık dağılım eğrisi, armatürün ışığı hangi açılarda ne şiddette yaydığını gösteren karakteristiktir. Dört ana grup vardır:

• Dar dağılımlı: İç yüzeyi aynalı ya da alüminyum reflektörlü armatürler. Işığı dar bir koniye toplar; direk yüksekliğinin büyük, direkler arası mesafenin küçük olduğu yerlere uygundur. Yatay aydınlatması güçlü, düşey aydınlatması zayıftır; kamaşma yapmaz.
• Orta dar dağılımlı: İç yüzeyi emaye kaplı armatürler. Orta direk yüksekliği ve geniş direk aralığıyla çalışır; yatay-düşey dengesi ve aydınlatma düzgünlüğü iyidir.
• Geniş dağılımlı: Işığı yanlara doğru paralel yayar; direkler arası mesafe fazla tutulabilir. Yol, meydan ve kavşak aydınlatmasının standardıdır.
• Orta geniş dağılımlı: Opal camdan silindirik gövdeli armatürler. Alçak direkte, orta aralıkla kullanılır; fabrika sahası ve park aydınlatmasında tercih edilir, kamaşma üretmez.

Kullanım Yerine Göre Armatürler

Yol armatürleri, cadde ve sokak aydınlatmasının iş atlarıdır. Taşıyıcı gövde, üst kapak, cam kapak, elektrik ünitesi ve lamba taşıyıcıdan oluşur; gövde dış etkilere dayanıklı malzemeden yapılır ve yüksek IP koruma sınıfı ister — içine nem alan armatür, korozyon ve kısa devrenin adresidir. Geleneksel cıva ve sodyum buharlı lambaların yerini güncel kurulumlarda büyük ölçüde LED almıştır: aynı ışık için daha az tüketim, anında tam ışık ve çok daha uzun ömür.

Park ve bahçe armatürleri üç tiptir: direk tipi (2-3 m boyunda, her direkte otomat sigortalı kutu bulunur), mantar tipi (alçak, yürüyüş yolu kenarı) ve aplik (duvara monte). Burada amaç yalnızca aydınlatmak değil; armatürün kendisi gündüz peyzajın parçasıdır.

Direk Yerleşim Düzenleri

Armatür seçildikten sonra soru "direkler nasıl dizilecek?" olur ve cevap yol genişliği ile lamba yüksekliği arasındaki orandan çıkar:

• Tek sıra: Yol genişliği lamba yüksekliğine eşit veya daha küçükse, direkler yolun tek tarafına dizilir.
• Karşılıklı iki sıra: Yol genişliği lamba yüksekliğinin yaklaşık 1,6 katını aşıyorsa, direkler iki tarafa karşılıklı yerleştirilir.
• Askı tipi: Çok geniş yollarda ve direk yüksekliğinin yol genişliğini karşılayamadığı durumlarda armatürler yol üzerine gerilen taşıyıcılara asılır.

Bu oranlar keyfî değildir; amaç yol yüzeyinde düzgün aydınlık dağılımı elde etmektir — parlak havuzlar ve karanlık boşluklar ardışıklığı sürücü gözünü yorar ve kaza riskini artırır.

Armatür tipini, direk aralığını ve aydınlık düzeyini hesaba döken iş, bir proje disiplinidir: bu hesapları uygulamalı öğrenmek isteyenler için dış aydınlatma projeleri eğitimi doğrudan bu konuyu işler; iç mekân tarafını da kapsayan temel için aydınlatma projeleri eğitimi başlangıç noktasıdır.