AYDINLATMA TEKNOLOJİLERİ
Teknolojinin dünyaya kattığı en büyük gelişmeler arasında yer alan ampulün icadının üzerinden 157 yıl geçti. İnsanların tatillerini yapmak için uzaya dahi gidebildiği günümüzde, ampul artık ışıklandırmanın babası sayılırken, onun gibi "ışık üreten"; evleri, binaları, kentleri aydınlatan ve gece gösterilerinin düzenlenmesini sağlayan yeni teknolojiler geliştirildi.
Akım geçişine karşı direnç gösteren elektrik tellerinin yanması sistemiyle ışık oluşturan ampulün ürettiği enerjinin yüzde 93'ü boşa giderek kızıl ötesi ışınıma dönüşüyor. Bu sebeple enerjinin daha iyi değerlendirebilmesi için başka alternatif yöntemlere ihtiyaç duyuldu.
Uygulanan basit yöntemlerin en önemlisi, işleyişi alternatif bir temele dayanan floresan lambalar... Bu yöntemde lamba içindeki gazın çevresinde dolaşan elektrik akımı, gazı harekete geçiyor ve ışık üretiliyor. Ampulle kıyaslandığında daha uzun ömürlü olan floresan, 6.000 saat dayanırken enerjinin yüzde 25'ini ışığa çeviriyor.
Bir asırdır temel mantığı değişmeyen aydınlatma teknolojileri artık enerji tasarrufu sağlayan ampuller, floresanlar, lazerli halojen lambalar ve LED teknolojisiyle değişti ve bu ürünler birçok alanda kullanıma girdi.
LED İle Aydınlatma
Light Emitting Diode (LED) "ışık saçan diyot" anlamını taşımaktadır. Birçok diyotun seri paralel guruplar halinde birleştirilmesiyle oluşturulan, yüksek ışık veren LED chipler hayatımızın her aşamasında kullanılmaktadır. Birkaç tipte üretilen LED’ler birleştirilerek veya tek tek kullanılarak çok canlı ve parlak renklere sahip aydınlatma elemanları üretilmektedir. Kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, yeşil2, mavi ve beyaz renklerde üretildikleri gibi, her LED chip iki (bi color) renkli veya üç renkli (RGB) olarak da üretilebilirler.
Son zamanlarda aydınlatma teknolojisindeki ilerlemeler sayesinde birçok yerde kullanılan Led aydınlatma sistemleri, ışık etkisiyle farklı atmosferler yaratarak, yenilikçi ve çağın ötesinde çözümler sunmaktadır.
Mavi, yeşil, kırmızı, amber ve beyaz renk seçenekleri ile tasarım dünyasına sunulmuş olan, uzun ömürlü, dayanıklı ve kolay uygulanabilir Led Aydınlatma Sistemleri, mimarlara ve aydınlatma tasarımcılarına yaratıcı fikirlerini gerçekleştirme imkânı veriyor.
LED’ler çok az elektrik tüketimleri, çok uzun ömürleri (100.000 saat), düşük voltaj avantajları ve inanılmaz darbe dayanıklılığı ile önümüzdeki yıllarda çok daha sıklıkla karşılaşacağımız bir aydınlatma elemanıdır.
LED’ler, TV kumandalarımızdan cep telefonlarına, oyuncaklardan gece görüş sistemlerine, otomobilimizin gösterge lambalarından trafik ışıklarına kadar her alanda kullanılırlar. Aydınlatma sektöründe ise, merdiven basamakları, zemin, dış mekân, bahçe aydınlatmaları, duş kabini - hamam - sauna aydınlatmaları, gece kulüpleri, sahne dekoru, vitrin - cam - zemin ve duvar aydınlatmaları, tabela, yön levhaları, yürüyüş yolu, kapı girişleri gibi birçok yerde kullanılabilirler.
Gün Işığı İle Aydınlatma
Doğal güneş ışığı; estetik açıdan çevremizi gerçek renkleriyle görmemizi, mekânların geniş ve ferah görünmesini sağlar ve böylelikle göz ve sinirsel yorgunluğumuzu azaltır, ruhumuzu rahatlatır, psikolojimizi ve her açıdan verimliliğimizi olumlu olarak etkiler. Ayrıca, gündüz saatlerinde suni elektrik enerjisine olan ihtiyacımızı azaltır.
Bu hayati gerçeklere rağmen, günümüz koşullarında en son teknolojilerle inşa edilmiş de olsalar, binalarımızda güneş ışığından yeteri kadar yararlanabildiğimizi söylemek maalesef mümkün değildir.
Oysa iç mekânlar gün içerisinde ışık tüpleri ile aydınlatılabilirler. Örneğin fiber optik ışık tüpleri, çatıya yerleştirilmiş güneş ışınlarını toplayıcı bir çanağa bağlanarak, iç mekânlarda aydınlatma kaynaklı enerji giderlerini azaltarak, daha doğal bir aydınlatma yaratabilirler.
Sıkça Sorulan Sorular
LED ampul ile akkor ampul arasındaki fark nedir?
Akkor ampulde akıma direnç gösteren tel ısınarak ışık verir ve enerjisinin büyük kısmı ısıya (kızılötesine) gider, ömrü kısadır. LED ise yarı iletken diyot üzerinden geçen akımla doğrudan ışık üretir; çok daha az elektrik tüketir, on binlerce saat ömrü vardır ve neredeyse anında tam parlaklığa ulaşır.
Floresan lamba nasıl ışık üretir?
Floresan tüpün içindeki gazın çevresinden geçen elektrik akımı gazı uyarır ve morötesi ışıma oluşur; bu ışıma tüpün iç yüzeyindeki fosfor tabakasına çarpınca görünür ışığa dönüşür. Akkor ampule göre daha verimlidir ve uzun ömürlüdür, ancak çalışması için balast gerekir.
LED neden bu kadar uzun ömürlüdür?
LED, yanıp tükenen bir tel içermez; ışığı katı hal yarı iletken üretir, bu yüzden mekanik olarak yıpranacak parçası yoktur. Isı yönetimi iyi yapıldığında on binlerce saat çalışabilir. Zamanla ışık akısı yavaşça azalır (lümen kaybı) ama akkor ampuldeki gibi aniden kopup sönmez.
RGB LED ile tek renk LED arasındaki fark nedir?
Tek renk LED tek bir dalga boyunda (örneğin kırmızı veya beyaz) ışık verir. RGB LED ise kırmızı, yeşil ve mavi üç diyodu bir arada barındırır; bunların parlaklığı ayrı ayrı ayarlanarak milyonlarca renk karışımı elde edilir. Dekoratif ve sahne aydınlatmasında renk değişimi bu yapıyla sağlanır.
Gün ışığı tüpü (ışık tüpü) nedir ve nasıl çalışır?
Çatıya yerleştirilen ışık toplayıcı kubbe güneş ışığını yakalar; yüksek yansıtıcılı bir tüp veya fiber optik hat bu ışığı penceresi olmayan iç mekana taşır. Böylece gündüz saatlerinde elektrik harcamadan doğal aydınlatma sağlanır; göz yorgunluğunu azaltır ve enerji giderini düşürür.
Aydınlatma kaynağı seçerken hangi ölçütlere bakılır?
Enerji verimliliği (watt başına lümen), ömür (saat), renk sıcaklığı (kelvin; sıcak sarı ya da soğuk beyaz), renksel geri verim (CRI) ve kullanım ortamı belirleyicidir. Konutta sıcak ve yüksek CRI tercih edilirken, çalışma ve sanayi alanlarında daha yüksek aydınlık ve soğuk beyaz uygundur.
