TÜMLEŞİK DEVRELER EĞİTİMİ
Tümleşik Devreler Eğitimi: Kodlama, kod çözme, multiplexer (çoklayıcı), demultiplexer (azaltıcı) gibi uygulamaları yapabilme yetisinin kazandırılmaya çalışıldığı bir eğitim materyalidir.
Tümleşik devreler eğitimi verilmesinin temel amacı gerekli ortam oluştuğunda; tümleşik devreler ile çalışma yapılabilmesini sağlamaktır. Tümleşik devreler eğitimi tamamlandığında kodlayıcı ve kod çözücü uygulamalar yapabilir, multiplexer ve demultiplexer uygulamalar geliştirebilirsiniz.
Eğitim İçeriği
1. Tümleşik Devreler Eğitimi - Kodlama ve Kodlayıcılar
1.1. Sayısal Kodlama Sistemi
- BCD 8421 (Binary Coded Decimal)
- BCO (Octal Code, Sekizli Kod)
- BCH (Binary Coded Hexadecimal)
- Excess 3 Code (3 Fazlalık Kod)
- Parity Check (Error Detecting Codes, Hata Düzeltme Kodu)
- Gray Code
1.2. Kod Çevirici Entegreler
- Kod Çeviriciler
- 74184 BCD - Binary Çevirici
- 74185 Binary - BCD Çevirici
· SSD (Seven Segment Display, 7 Parçalı LED Göstergeli) Kod Çevirici
1.3. Kodlayıcılar
- Logic Probe (Mantık Probu)
- Encoder (Kodlayıcı) Entegreleri
- 74147 Decimal - BCD Çevirici
2. Tümleşik Devreler Eğitimi - Kod Çözücüler
2.1. Kod Çözücü Entegreleri
- Kod Çözücü (Decoder)
- 74155 2’den 4’e Kod Çözücü
- 7445 BCD Kod Çözücü
- Binary - Hexadecimal Kod Çözücü
3. Tümleşik Devreler Eğitimi - Multiplexer/Mux (Çoklayıcı)
3.1. Çoklayıcılar
3.2. 74153 4’ten 1’e Çoklayıcı
3.3. 74151 ve 74152 8’den 1’e Çoklayıcı
3.4. 74150 16’dan 1’e Çoklayıcı
3.5. TDM (Time Division Multiplexing, Zaman Bölmeli Çoklayıcı)
4. Tümleşik Devreler Eğitimi - Demultiplexer/Demux (Azaltıcı)
4.1. Azaltıcılar
4.2. 74139 1’den 4’e Azaltıcı
4.3. 74138 1’den 8’e Azaltıcı
4.4. 74154 1’den 16’ya Azaltıcı
4.5. Zaman Bölmeli Azaltıcı
Sıkça Sorulan Sorular
Kodlayıcı (encoder) ile kod çözücü (decoder) arasındaki fark nedir?
Kodlayıcı, çok sayıda giriş hattından aktif olanı az sayıda kodlanmış çıkışa dönüştürür; örneğin 74147 ondalık girişi BCD koda çevirir. Kod çözücü ise tersini yapar, kodlanmış girişi tek tek çıkış hatlarına açar. Encoder veriyi sıkıştırır, decoder geri açar.
BCD 8421 kodlama nedir?
BCD 8421, her ondalık rakamı dört bitlik ikili grupla gösteren kodlama sistemidir. 8, 4, 2 ve 1 ağırlıkları bitlerin değerini belirler. Örneğin 7 rakamı 0111 olarak yazılır. Yedi parçalı göstergelerde ve dijital sayaçlarda ondalık sayıları işlemek için yaygın kullanılır.
Multiplexer ne işe yarar?
Multiplexer yani çoklayıcı, birden fazla giriş hattından seçme uçlarıyla belirlenen birini tek çıkışa yönlendirir. Örneğin 74151 sekiz girişten birini seçer. Tek bir hat üzerinden çok sayıda kaynağı sırayla iletmek için kullanılır, böylece kablo ve hat sayısı azalır.
Demultiplexer multiplexerden nasıl ayrılır?
Demultiplexer çoklayıcının tersidir; tek giriş hattındaki veriyi seçme uçlarıyla belirlenen çıkışlardan birine dağıtır. 74138 entegresi tek girişi sekiz çıkışa yönlendirir. Multiplexer çok girişi tek hatta toplar, demultiplexer tek hattı çok çıkışa açar; ikisi birlikte veri iletiminde kullanılır.
Gray kod neden kullanılır?
Gray kodda ardışık iki sayı arasında yalnızca tek bit değişir. Bu özellik, dönen şaft enkoderlerinde ve konum sensörlerinde geçiş anında okuma hatasını önler. Normal ikili kodda birden fazla bit aynı anda değişebildiği için ara değerlerde yanlış okuma riski doğar.
Parity bit hata kontrolünde nasıl çalışır?
Parity bit, gönderilen veride bir adın ekstra bitidir. Çift parity yönteminde toplam birlerin sayısı çift olacak şekilde ayarlanır. Alıcı tarafta bu sayı bozulmuşsa iletimde hata oluştuğu anlaşılır. Tek bitlik hataları tespit eder ancak düzeltemez.
