HİDROLİK SİSTEM NEDİR?

Bu yazımızda sizlerle hidrolik sistemler konusunda bilgi sahibi olacağız. Yazımız boyunca hidrolik piston nedir, hidrolik silindir nedir, hidrolik pres nedir, hidrolik fren nedir ve hidrolik lift nedir gibi sorulara cevap arayacağız. Hidrolik sistemin tanımını yapmadan önce hidrolik ne demektir ve anlamı nereden sorusuna yanıt verelim.

Hidrolik, Yunancada su anlamında kullanılan Hydro kelimesinden türemiştir. Mekanik anlamda ise hidrolik, sıvı maddeler yardımı ile hareket ya da kuvvet üretilmesi ve yönetimi anlaşılmaktadır. Bu bağlamda hidrolik sistemler, sıkıştırılamayan bir özelliğe sahip olan akışkanların kullanılması ile akışkan basıncının, debisinin ve yönünün kontrolünün sağlanarak elde edilen enerji ile doğrusal, dairesel ve açısal hareket elde edilen sistemlerdir.

Hidrolik Sistem Sembolleri

Hidrolik sistem nedir sorusuna verdiğimiz bu genel cevaptan sonra hidrolik sistem sembollerinin neler olduğuna göz atalım. Aşağıda hidrolikte kullanılan sembolleri görmektesiniz.

Hidrolik Sistemlerin Avantajları ve Dezavantajları

Hayatımızda çoğu yerde karşımıza çıkan ve büyük ölçüde kolaylıklar sağlanan hidrolik sistemlerin avantajları aşağıda belirtilmiştir.

• Küçük hacimlere sahip elemanlar yardımıyla yüksek miktarda moment ve kuvvet elde edilebilir

• Elemanların uzaktan iyi bir şekilde kontrolleri mümkündür

• Azami yüklerde durağan halden hareketli hale geçiş kolaydır

• Hız, moment ve kuvvet kademe olmadan kolaylıkla ayarlanabilir

• Hareketin yönü uygun elemanlar yardımıyla çabucak değiştirilebilir

• Sistem aşırı yüke karşı korunur

• Hareket kontrolü oldukça hassastır

• Sistem uzun ömürlüdür ve kendi kendini yağlayıp soğutabilir

• Düzenli ve titreşimsiz hareket elde edilir

• Gürültüsüz çalışır

• Birkaç noktadan emniyete alınmaktadırlar

Yukarıda belirtilen avantajların yanında dezavantajları da bulunan hidrolik sistemler her şeye rağmen dikkatli kullanıldığı takdirde oldukça yararlı işlere imza atabilmektedirler. Aşağıda hidrolik sistemlerin dezavantajlarını görmekteyiz.

• Pahalı elemanları bulunmaktadır

• Basıncın yüksek olması nedeniyle tehlikelidirler

• Sistem ve sistemde kullanılan yağ kirlenir

• Hidrolik sistem sıcaklığa karşı duyarlıdır

• Ortam kirlenmesi bulunur

Hidrolik Sistem Elemanları

Hidrolik sistemlerden kullanılan elemanlar aşağıda maddeler halinde verilmektedir.

1. Tank (Depo) : Hidrolik sistemde kullanılan akışkan sıvıyı depolayan ve çalışma şartlarına uygun olacak şekilde hazırlayan elemandır. Depo kapasitesi hidrolik sistem için gerekli olan akışkan miktarına ve dağıtım sisteminin büyüklüğüne göre seçilmelidir. Pratikte pompa debisinin 3 ya da 5 katına kadar olabilir.

2. Hidrolik Boru ve Hortumlar : Hidrolik sistemlerde akışkan sıvıyı depodan alıcı kısma taşıyan ve tam tersi olarak alıcıdan tekrar depoya taşıyan elemanları kapsamaktadır.

3. Filtreler : Hidrolik elemanların aşınmadan korunmasını sağlayarak akışkan temizliğini sağlamak üzere kullanılan elemandır. Emiş hattı filtreleri, dönüş hattı filtreleri ve basınç hattı filtreleri olmak üzere üç ana gruba ayrılırlar.

4. Pompalar : Depoda bulunan akışkanı ayarlanmış olan basınç ve debide hidrolik sisteme gönderen elemandır. Mekanik enerjiyi hidrolik enerjiye dönüştürürler ve dönme hareketleri elektrik motoruyla sağlanır. Birçok pompa çeşidi bulunmaktadır.

5. Hidrolik Motorlar : Hidrolik bir sistemde basınca sahip akışkan sıvının hidrolik enerjisini dairesel harekete dönüştüren elemana hidrolik motor denir. Yüksek basınca sahip akışkanları kullanıp büyük döndürme momentleri elde edilebilir. Dişli, paletli ve pistonlu motor olmak üzere üç ana gruba ayrılır.

6. Hidrolik Silindirler : Hidrolik enerjiyi mekanik enerjiye çevirmeye yarayan elemandır. Tek etkili ve çift etkili silindirler olmak üzere ikiye ayrılırlar.

7. Hidrolik Valfler : Kullanılan sistem hidrolik olarak akışkanın yönünün belirlenmesini gerektirmektedir. Ve bu işlemi akışkanın basıncını ve debisini istenildiği gibi tutan elemanlarla sağlanmaktadır.

Hidrolik Sistem Nasıl Çalışır?

Yukarıda cevaplamaya çalıştığımız hidrolik sistem nedir sorusuna verilen cevabın akılda kalıcı olabilmesi için hidrolik sistem uygulamaları yapmak faydalı olacaktır. Bu kapsamda hidrolik bir sistemin nasıl çalıştığına göz atalım. Hidrolik sistemlerde az kuvvetle yüksek tork elde etme prensibi vardır. Hidrolik sistemde depo olarak da isimlendireceğimiz tanka bağlanmış pompa yağ basar, yönlendiriciler yağı pistona ulaştırır ve sistemin çalışması için istenen güç elde edilmiş olur.

Basit olarak yukarıdaki gibi açıklayacağımız hidrolik sisteme eş bir diğer sistem olan pnömatik sistem nedir sorusunu ayrı bir konuda ele almak faydalı olacaktır. Ancak kısa bir bilgi vermek açısından hidrolik sistemde kullanılan yağ pnömatik sistemde hava olarak karşımıza çıkacaktır. Yani pnömatik sistemlerde de hava ile kuvvet ve moment kontrolü sağlanır.