Sıkça Sorulan Sorular
DC motorda kolektör ve fırça ne işe yarar?
Kolektör, endüvi sargısının uçlarına bağlı dilimli bakır bir halkadır. Karbon fırçalar bu dilimlere sürtünerek dışarıdan akımı dönen endüviye iletir. Kolektör, endüvi her yarım turda akım yönünü değiştirerek sürekli aynı yönde dönmeyi sağlar; bu yön değiştirme işlemine komütasyon denir.
Zıt EMK (zıt elektromotor kuvveti) nedir?
DC motor döndükçe endüvi sargısı manyetik alan içinde hareket eder ve kendisi de bir gerilim üretir; bu gerilim uygulanan gerilime ters yöndedir, buna zıt EMK denir. Zıt EMK, motorun çektiği akımı sınırlar. Motor yüklenip yavaşladığında zıt EMK düşer, akım artar; bu yüzden zorlanan motor daha çok akım çeker ve ısınır.
Şönt, seri ve kompunt DC motor arasındaki fark nedir?
Şönt motorda alan sargısı endüviye paralel bağlanır; devri yük değişse de oldukça sabit kalır. Seri motorda alan sargısı endüviyle seri bağlanır; yüksek kalkış momenti verir ama yüksüz kalınca devri tehlikeli derecede artar. Kompunt motor her iki sargıyı birlikte taşır, ikisinin avantajlarını dengeler.
Fırçasız DC motor klasik DC motordan nasıl ayrılır?
Klasik DC motorda akım yönü mekanik kolektör ve fırçayla değiştirilir; fırçalar zamanla aşınır ve kıvılcım yapar. Fırçasız (BLDC) motorda ise bu işi elektronik bir sürücü devresi yapar, mekanik temas yoktur. Bu sayede fırçasız motor daha uzun ömürlü, sessiz ve verimlidir; bilgisayar fanlarında ve modern ev aletlerinde yaygındır.
DC motorda fırçalar ne zaman değiştirilir?
Karbon fırçalar sürtünmeyle zamanla aşınır. Boyu kritik seviyenin altına inince, yayın baskısı azalır ve kolektörle teması zayıflar; motor zorlanır, kıvılcım ve güç kaybı görülür. Fırçalar her zaman çift olarak ve aynı sertlikte yenisiyle değiştirilir; tek fırça değiştirmek dengesiz aşınma yaratır.
Kolektör yüzeyi kararırsa ne yapılır?
Fırça sürtünmesi ve kıvılcım, kolektör dilimlerinde ince bir film ve kararma bırakır. Hafif kararma ince zımpara beziyle, dilimleri çizmeden temizlenir. Dilimler arası yalıtım çıkıntı yapmışsa hafifçe alçaltılır. Aşırı oyulmuş kolektör tornada düzeltilir; bu işlem motorun düzgün komütasyonunu geri kazandırır.
