Sıkça Sorulan Sorular
Bir fazlı asenkron motorda yardımcı sargı neden vardır?
Tek fazlı gerilim, motoru kendiliğinden döndürecek dönen manyetik alanı oluşturamaz; motor kalkış momenti üretemez. Yardımcı sargı, ana sargıdan farklı fazda akım geçirerek başlangıçta dönen alan etkisi yaratır ve motoru döndürmeye başlatır. Faz farkı genellikle seri bağlı bir kondansatörle sağlanır.
Üniversal motor neden hem AC hem DC ile çalışır?
Üniversal motorda alan sargısı ile endüvi sargısı seri bağlıdır; akım yönü değişince hem alanın hem endüvinin kutupları aynı anda yön değiştirir, böylece dönme yönü korunur. Bu sayede motor alternatif akımla da doğru akımla da çalışır. Yüksek devir verdiği için matkap, elektrikli süpürge ve mikserde tercih edilir.
Bir fazlı motorda devir yönü nasıl değiştirilir?
Devir yönü, yardımcı sargının uçlarının yer değiştirilmesiyle ters çevrilir. Ana sargı sabit kalırken yardımcı sargıdan geçen akımın yönü tersine döndürülünce başlangıçtaki dönen alanın yönü değişir ve motor ters yönde kalkar. Kondansatörlü motorlarda bu işlem klemens köprülerinin değiştirilmesiyle yapılır.
Motor kondansatörünün kapasitesi nasıl belirlenir?
Kondansatör kapasitesi motorun gücüne ve gerilimine göre seçilir; mikrofarad (µF) cinsinden belirtilir. Düşük kapasite kalkış momentini zayıflatır, yüksek kapasite ise sargıyı aşırı ısıtabilir. Etiket değeri okunamıyorsa motor gücüne uygun standart tablo değerleri kullanılır; çalışma ve kalkış kondansatörleri ayrı değerlerde olabilir.
Kondansatör bozulursa motorda ne olur?
Kondansatör kuruduğunda veya kısa devre yaptığında motor kalkış momenti üretemez. Tipik belirti, motorun kalkmadan uğuldaması ve elle döndürülünce dönmeye başlamasıdır. Bu durumda motor aşırı akım çeker, ısınır ve termik koruma atar. Aynı µF ve gerilim değerinde yeni kondansatör takılarak sorun giderilir.
Üç fazlı motor tek fazla çalıştırılabilir mi?
Evet, üç fazlı asenkron motor uygun değerde bir kondansatör eklenerek tek fazlı şebekede çalıştırılabilir; buna Steinmetz bağlantısı denir. Kondansatör, kullanılmayan faz ucuna bağlanarak yapay faz farkı oluşturur. Ancak bu bağlantıda motor anma gücünün tamamını veremez, yaklaşık üçte bir oranında güç kaybı olur.
