ELEKTRİK OTOMASYON
Dünya genelinde teknolojik anlamda yapılan araştırma ve yatırımların yoğun bir şekilde yaşandığı günümüzde elektrik alanında yapılacak olan çalışmaların önemi yüksektir. Bu kapsamda otomasyon elektrik konusunda bilgi sahibi olarak bu yönde yapacağınız çalışmalar öncesinde sizlerde farkındalık oluşturulması amaçlanmıştır. Konuyla ilgili olarak detaylara geçmeden önce otomasyonun ne olduğunu ve elektrik otomasyon nedir sorusunun cevabını verelim.
Otomasyon Nedir?
Otomasyon, insan ve makine arasında belli bir iş ya da işlemin paylaşılması durumudur. Yapılan işin paylaşım yüzdesi mevcut otomasyonun yüzdesine direk etki eder. Bir otomasyon sisteminde insan gücü daha yoğunsa bunlara yarı otomasyon, makinenin iş yapma yüzdesi yoğunsa tam otomasyon olarak ifade edilir. Otomasyonda hedef standart, hızlı, güvenli ve verimli bir ürün ortaya koymaktır.
Elektrik Otomasyon Sistemleri
Elektrik otomasyon , bina elektrik sistemlerinin üretimi, tasarımı ve montajı gibi komple ihtiyaçları kapsayan ve bu süreçte yaşanabilecek sorunlara kolay ve pratik çözümler sunan sistemler olarak ifade edilebilir. Bu amaçla yapılan çalışmaların elektriksel hedeflerin gerçekleştirilmesine dönük olması nedeniyle oldukça önemli görülmektedir.
Günümüzde özellikle bina, iş merkezi gibi yapılara elektrik otomasyon için teknik açıdan yaklaşmak enerjinin verimli kullanımı ve tasarrufu açısından gereklidir. Hele ki son zamanlarda tasarrufun ön plana çıkmaya başladığı günümüzde bu tarz çalışmalara ağırlık vermek ve bu konuda bilinçli bir şekilde hareket etmek fayda sağlayacaktır.
Dünyada endüstriyel çalışmaların olduğu hemen her yerde yaşanan değişimler ve yoğun rekabet ortamı sebebiyle endüstri alanında kullanılan bütün kaynakların etkin ve verimli kullanılması bir zorunluluk oluşturmaktadır. Üretim yapan sistemlerin yüksek kalitede ve verimlilikte ürünler ortaya koyması için otomasyon sistemlerinin önemi büyüktür. Aynı şekilde akıllı binalarda da yoğun ve etkin bir biçimde bu tarz otomasyon sistemlerine rastlamak mümkündür.
Elektrik Otomasyon Çizim Programı
Elektrik otomasyon yaparken kullanılabilecek farklı programlar bulunmaktadır. Bu programlar yardımıyla elektrik kumanda sistemi tasarlamak ve uygulamak sağlanabilir. Bu programlardan en sık kullanılanları şunlardır:
- Caddy++
- Cofasso
- E-Plan
- MagiCad
- Proteus
Bu programlar yardımıyla elektrik alanında yapılacak çalışmalar kolay ve pratik bir şekilde yapılabilir.
Elektrik Otomasyon Malzemeleri
Elektrik otomasyon konusunda biraz da kullanılan malzemelere göz atalım. Otomasyon aşamasında burada belirtilecek malzemelerin kullanımı gerekecektir. Genel olarak kullanılan malzemeler aşağıda maddeler halinde verilmiştir.
- Anahtar
- Buton
- Enkoder
- Fan
- Fotosel
- Hız Kontrol
- Hızlı Sigorta
- İndüktif Sensör
- Kablo
- Kapasitif
- Kontaktör
- Manyetik Sensör
- Ölçü Aletleri
- Röle
- Sayıcı
- Soğutucular
- Termostat
- Zaman Rölesi
Yukarıda bahsedilen elemanlarla birlikte tasarımı yapılan otomasyon sistemi gerçekleştirilebilir. Örneğin elektrik otomasyon panoları ve benzeri çalışmalar kolaylıkla ortaya konabilir.
Elektrik Otomasyon Eğitimi
Bu yazımızda açıklamaya çalıştığımız konu teknik çalışmaları gerektirdiği için elektrik otomasyon dersleri almak gerekecektir. Bu bağlamda lise, ön lisans ya da lisans elektrik otomasyon bölümü imdadımıza yetişecektir. Ayrıca özel olarak isteyenlere sunulan kurs takviyeleri ile de bilgi birikimi ve tecrübe artırılabilir. Her ne kadar bu kadar çok fazla alternatif olmasa da teknik eğitim veren öğrenim kurumlarını araştırıp ilgili okulları bitirme yönünde çabalamak oldukça önemli görülmektedir.
Genel olarak bilinmelidir ki teknik olarak verilen eğitimlerin teorisinin yanında uygulamasının da olması gerekir. Böylece teknik bilgi sahibi olunduktan sonra ortaya konacak çalışmalarla birlikte tecrübe de artacaktır.
Son olarak bahsetmek istediğimiz konu elektrik otomasyon konusunda bir bölümü bitirdikten sonra nerelerde çalışılabildiğidir. Elektrik otomasyon iş ilanları için araştırma yaparak var olan bilgi ve becerilerinizle birlikte severek yapacağınız iş için başvuru yapmış olacaksınız. Tekrardan ifade etmek gerekir ki otomasyon sistemleri artık çoğu iş alanında vazgeçilmez olarak görülmektedir ve bu yönde yapılan çalışmaların yakın zamanda daha da artması ve yaygınlaşması ön görülmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tam otomasyon ile yarı otomasyon arasındaki fark nedir?
Yarı otomasyonda işlemlerin önemli bölümünü insan yapar, makine yardımcı rol üstlenir; örneğin operatör parçayı yerleştirir, makine işler. Tam otomasyonda ise süreç baştan sona makinelerle, insan müdahalesi olmadan yürür; insan yalnızca izleme ve denetim yapar. Otomasyon yüzdesi, işin ne kadarının makineye bırakıldığını belirtir.
Kontaktör ile röle arasındaki fark nedir?
İkisi de bir bobinle çalışan elektromekanik anahtardır ama kontaktör yüksek akımlı güç devrelerini (motor, ısıtıcı gibi) anahtarlamak için tasarlanmıştır; ark söndürme bölmeleri ve büyük kontakları vardır. Röle ise düşük akımlı kumanda ve sinyal devrelerinde kullanılır, daha küçüktür. Otomasyonda kontaktör yükü, röle mantık ve ara devreyi yönetir.
Endüktif ve kapasitif sensör nerede kullanılır?
Endüktif sensör yalnızca metal cisimleri temassız algılar; metal yaklaşınca manyetik alan değişir ve çıkış verir. Kapasitif sensör ise metal, plastik, su, ahşap gibi iletken olmayan malzemeleri de algılar çünkü cismin yarattığı kapasite değişimini ölçer. Üretim hatlarında parça sayımı ve konum tespitinde sıkça kullanılırlar.
Zaman rölesi otomasyon devresinde ne işe yarar?
Zaman rölesi, belirlenen süre dolduğunda kontaklarını çeken veya bırakan bir elemandır. Bir motorun belirli süre sonra durması, yıldız-üçgen yol vermede yıldızdan üçgene geçiş gecikmesi gibi zamana bağlı işlemleri otomatik yapar. Süre genellikle cihaz üzerindeki ayar düğmesiyle saniye veya dakika cinsinden ayarlanır.
Elektrik otomasyon çizimi için hangi programlar kullanılır?
Kumanda ve güç şemalarını çizmek için E-Plan, Caddy++, Cofasso gibi programlar yaygındır. Devre simülasyonu ve elektronik kart tasarımı için Proteus tercih edilir. Bu yazılımlar sembol kütüphaneleri, otomatik kablo numaralandırma ve klemens listesi çıkarma gibi özelliklerle pano tasarımını hızlandırır.
Otomasyon panosunda hangi temel elemanlar bulunur?
Tipik bir pano; ana şalter, sigortalar, kontaktörler, termik röleler, zaman röleleri, klemensler ve kumanda butonlarından oluşur. Programlanabilir kontrol gereken sistemlerde PLC eklenir. Tüm elemanlar ray üzerine dizilir, kablolar numaralandırılarak klemenslerde toplanır; bu düzen arıza bulmayı ve bakımı kolaylaştırır.
